W polskim ustawodawstwie definicja przemocy domowej zawarta jest w ustawie z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie ( tj. Dz.U. z 2024 poz. 1673 z późn.zm.) i określana jest jako „jednorazowe albo powtarzające się, umyślne działanie lub zaniechanie, naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny, w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.”
Powołana ustawa stwierdza, „że przemoc domowa narusza podstawowe prawa człowieka, w tym prawo do życia i zdrowia oraz poszanowania godności osobistej a władze publiczne mają obowiązek zapewnić wszystkim obywatelom równe traktowanie i poszanowanie ich praw i wolności.” Jednocześnie ustawa ta nakłada na organy administracji rządowej i jednostki samorządu terytorialnego zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej określając zakres pomocy udzielanej ofiarom oraz wskazując środki mające na celu oddziaływania wobec sprawców przemocy domowej.
Program korekcyjno-edukacyjny jest rodzajem interwencji stosowanej wobec sprawców przemocy domowej. Podstawowym jego zadaniem jest zastosowanie oddziaływań edukacyjnych, socjalizacyjnych oraz psychologicznych mających wpływ na zmianę postaw i zachowań osób stosujących przemoc. Interwencje oparte na realizacji programów korekcyjno-edukacyjnych powinny stanowić jedynie uzupełnienie całego sytemu przeciwdziałania przemocy domowej. Podstawową rolę powinny odgrywać interwencje karno-administracyjne.
Istnieje wiele przyczyn patologicznych zachowań wobec osób bliskich. Ludzie często dziedziczą pewne wzorce zachowania, wartości bądź ich brak oraz postawy z rodziny pochodzenia. Inną przyczyną braku kontroli nad emocjami i dopuszczania się przemocy fizycznej bądź psychicznej jest działanie substancji psychoaktywnych na organizm człowieka.
Możliwość realizacji programów korekcyjno-edukacyjnych jest szansą na zapobieganie dalszym zachowaniom przemocowym, wykorzystując techniki terapeutyczne a nie tylko interwencje karno-administracyjne. Sprawca przemocy ma okazję do zmierzenia się ze swoim problemem, przepracowaniu go i zrozumieniu, że relacje w rodzinie mogą być oparte na szacunku do osoby bliskiej. Ważne jest pytanie na ile osoba, która dopuściła się zachowań patologicznych wobec bliskich, będzie chciała z tego programu skorzystać i nauczyć się konstruktywnego sposobu zachowania.
Ta kwestia pozostaje do decyzji uczestnika programu.
Program został opracowany na podstawie wytycznych do tworzenia modelowych programów korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową, stanowiących załącznik do Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.
Założenia niniejszego programu opierają się na aktualnym stanie wiedzy na temat przemocy domowej i zawierają stwierdzenia:
- przemoc domowa jest wyuczonym zachowaniem, które przynosi zyski i straty dla sprawcy,
- przemoc domowa jest tolerowana i wzmacniana przez postawy i poglądy wielu ludzi, często zakorzeniona jest we wzorach postępowania przekazywanych z pokolenia na pokolenie,
- przemoc domowa jest szkodliwym i raniącym nadużywaniem siły i władzy oraz dążeniem do kontrolowania współmałżonki/współmałżonka, partnerki/partnera, dziecka lub sytuacji rodzinnej,
- można nauczyć się niestosowania przemocy, nigdy nie należy godzić się na przemoc i rezygnować z jej powstrzymania,
- stosowanie przemocy w żadnym przypadku nie może być usprawiedliwiane stwierdzeniem, że było skutkiem prowokacji ze strony ofiary,
- korzenie przemocy domowej tkwią w stereotypach kulturowych i obyczajowych dotyczących płci, rasy, orientacji seksualnej, które usprawiedliwiają dyskryminacje jednostek i grup społecznych,
- stosowanie przemocy domowej jest wyborem, za który sprawca ponosi odpowiedzialność moralną i prawną.
Program korekcyjno-edukacyjny opiera się na podejściu integracyjnym, tzn. łączącym wybrane elementy tradycyjnych modeli, do których należą:
- edukacja na temat kulturowo obyczajowych zjawisk wspierających się i przeciwstawiających się przemocy oraz konfrontowanie ze stereotypami promującymi przemoc,
- promocja wartości i idei wspierających godność osoby, dobro rodziny, równość płci oraz prawa kobiet i dzieci, a także odpowiedzialność za osobiste decyzje i gotowość ochrony słabszych,
- stosowanie procedur behawioralno-poznawczych w celu korygowania postaw i zachowań związanych z przemocą,
- uczenie umiejętności konstruktywnej komunikacji interpersonalnej oraz samokontroli.
Program ma charakter edukacyjno-korekcyjny. W części edukacyjnej skoncentrowany jest na przekazaniu szeroko pojętej wiedzy na temat zjawiska przemocy. Część korekcyjna ukierunkowana jest na zdobycie przez uczestnika programu umiejętności niestosowania przemocy w oparciu o treningi umiejętności społecznych i asertywności oraz naukę konstruktywnego rozwiązywania sporów i korzystania ze wsparcia społecznego.
